Büyük İskender’in Fetih Döneminde Pers (Ahameniş) İmparatorluğu'nun Üst Satraplıkları

Açıklama

Bu harita, "Regni Persici satrapiae superiores Alexandri Magni tempore" yani Büyük İskender Döneminde Pers Krallığının Üst Satraplıkları başlığını taşımaktadır ve Pers İmparatorluğu’nun doğu ve iç Asya’ya uzanan topraklarını, özellikle de satraplık (eyalet) düzeyinde idari bölünmesini göstermektedir. Üst Satraplık, satraplıkların birkaçının bir araya geldiği daha büyük idari bölgeleri ifade etmektedir. Harita, 19. yüzyıl Alman yayıncısı Justus Perthes tarafından hazırlanmış antik çağ atlası serisinin(Orbis Antiquus (Antik Dünya)) bir parçasıdır ve antik coğrafya bilgisine dayanarak detaylı bir şekilde Pers İmparatorluğu’nun doğu sınırlarını, eyaletlerini ve antik yolları betimler. Haritanın kapsadığı bölge günümüzün İran, Türkmenistan, Afganistan, Pakistan’ın batı kısmı, Tacikistan, Özbekistan ve Azerbaycan topraklarına denk gelmektedir. Batıda Babylon (Babil) ile başlar, doğuda Indus Nehri (Sindhu) vadisine kadar uzanır. Kuzeyde Hyrcania (Gurgan civarı), Sogdiana ve Bactria gibi antik bölgeler, güneyde ise Carmania (Kirman), Gedrosia (Makran) ve Drangiana gibi bölgeler dikkat çeker. Parthia, Aria, Margiana, Arachosia, Sattagydia, Gandhara, Media, Persis (Fars) ve Susiana (Sus kentinin bulunduğu bölge) gibi antik satraplık adları, İskender’in Doğu Seferi sırasındaki idari ve askeri önemi haiz bölgelerdir. Haritanın alt sol köşesinde yer alan lejantta şu ifadeler bulunmaktadır: 1. Nationes immunes in regni Persici circuitu; Pers Krallığı sınırları dışında yer alan yükümlülükten muaf halklar olarak işaretlenmiştir. 2. Urbes ab Alexandro conditae; İskender tarafından kurulmuş şehirler. Haritada bu şehirler özel simgelerle işaretlenmiştir (örneğin: Alexandria Arachosiae, Alexandria in Aria, Alexandria Margiana gibi). 3. Alexandri iter; İskender’in izlediği sefer güzergahı ince kırmızı hatla gösterilmiş olup, Babil’den başlayarak doğuya, Hindistan sınırına kadar uzanır. Büyük İskender’in Pers Seferi sırasında, M.Ö. 334-323 yılları arasında, Pers İmparatorluğu’nun doğu bölgelerine düzenlenen seferler sonucu birçok yeni şehir kurulmuş ve bu bölgeler Helenistik yönetim ve kültür etkisi altına girmiştir. Harita, özellikle İskender’in Hindikuş Dağları’nı geçip Bactria ve Sogdiana’ya kadar ilerlediği sefer hattını betimlemesi açısından önemlidir. Aynı zamanda Gedrosia çöl geçişi ve dönüş yolu gibi, İskender’in ordusunun karşılaştığı coğrafi zorlukları da anlamaya yardımcı olur. Bu harita, klasik kaynaklardan –özellikle Arrianos, Strabon, Curtius Rufus gibi antik tarihçilerin anlatılarına ve coğrafyacılara– dayanarak hazırlanmıştır. Satraplık isimleri ve şehirler, hem Ahameniş hem de Helenistik dönemin coğrafi terminolojisini birlikte barındırır.