Mimarlık (Roma Mimarisi) 1. Tivoli’deki Vesta Tapınağı’nın Kalıntıları 2. Hadrianus’un Mozolesi 3. Trajan Sütunu 4. Roma’daki Marcus Aurelius Sütunu 5. Palmira’daki Güneş Tapınağı’nın Portali (Ana Girişi) 6. Güneş Tapınağı Ait Ayrıntı 7. Palmira’daki Kapı Yapısından Bir Detay 8. Baalbek’teki Güneş Tapınağı’nın Tavanı 9. Roma’daki Maxentius Bazilikası 10. Spalatro’daki (Bugünkü Split, Hırvatistan) Diocletianus Sarayı’nda Yer Alan Yuvarlak Tapınak

Açıklama

Bu gravür, M.S. 1.-4. yüzyıllar arasında Roma’da gelişen anıtsal mimarinin en karakteristik örnekleri olan tapınak, bazilika, zafer sütunu ve türbe biçimlerini sistematik biçimde betimlemiştir. Bu kompozisyon, Roma mimarlığının hem teknik ustalığını hem de imparatorluk ideolojisini yücelten sembolik dilini ortaya koyar. Merkezde yer alan görkemli yapı, Pantheon’dur (M.S. 118-128). Mimar Apollodorus of Damascus tarafından İmparator Hadrianus döneminde yeniden inşa edilmiştir. Kubbesi, 43,3 metre çapıyla Antik Çağ’ın en büyük tek parça beton kubbesidir. Işık kaynağı olan oculus (göz açıklığı), mimarinin hem yapısal dengesini hem de Tanrı’nın kozmik merkezini simgeler. Bu yapı, dairesel planlı pagan tapınağından Hristiyan bazilikasına dönüşen ilk örneklerden biri olarak Batı mimarisinin sürekliliğini temsil eder. Pantheon’un üzerinde, Hadrianus’un Mozolesi (bugünkü Castel Sant’Angelo) görülmektedir. Bu anıtsal mezar yapısı, imparatorluk otoritesinin ölümsüzleştirildiği bir mimari anıt niteliğindedir. Sağda, Mars Ultor Tapınağı (M.S. 1. yy) yer alır. Augustus’un ilahi intikam kavramını tanrısallaştırdığı bu yapı, Roma’nın siyasi ve dini propagandasının bir ifadesidir. Ortadaki dikey elemanlar, Traianus ve Marcus Aurelius sütunlarını temsil eder. Bu spiral rölyeflerle bezeli sütunlar, Roma’nın askeri başarılarını anlatan taş hikayelerdir. Traianus Sütunu (M.S. 113), Dacia seferini betimleyen 200 metrelik spiral friziyle Roma tarih anlatıcılığının görsel doruğunu oluşturur. Alt bölümde görülen kesit çizimleri, Roma bazilikalarının iç mekan düzenini gösterir. Bu yapılar, önce adli-idari işlevlere hizmet etmiş, daha sonra erken Hristiyan kilise plan tipinin modelini oluşturmuştur. Özellikle St. Paul Bazilikası (San Paolo fuori le Mura), bu geçişin mimari kanıtıdır. Levhanın sağ ve sol yanlarında yer alan Korinth düzenine ait sütun başlıkları, Roma mimarisinin Yunan estetik ilkelerini nasıl yeniden yorumladığını gösterir. Roma mimarisi, formda Helenistik geleneği sürdürürken, malzeme ve yapı tekniğinde yenilikçi bir anlayış geliştirmiştir; özellikle betonun sistematik kullanımı, büyük açıklıkların ve devasa kubbelerin inşasına olanak tanımıştır.