Teb’deki Memnon Heykelleri

Açıklama

Bu gravür, Antik Teb (Thebes) bölgesinde, günümüzdeki Luxor yakınlarında yer alan Memnon Heykellerini betimlemektedir. Bu iki devasa taş heykel, MÖ 14. yüzyılda hüküm süren XVIII. Hanedan firavunu III. Amenhotep’in (Amenophis III) cenaze tapınağının ön cephesini süsleyen bekçi figürleridir. Her biri yaklaşık 18 metre yüksekliğinde olan bu heykeller, yalnızca firavunun gücünü değil, Mısır’ın ölümsüzlük ve ilahi düzen kavramlarını da simgelemektedir. Gravürde, sabah ışınlarının bulutları delerek heykellerin üzerine düşmesi, bu figürlerin antik dönemde “güneşle konuşan taşlar” olarak anılmasına gönderme yapmaktadır. Antik Yunan ve Roma döneminde bu heykeller, Eos’un (şafak tanrıçası) oğlu Memnon ile özdeşleştirilmiştir. Doğu heykelinin sabahları çıkardığı sesin, efsaneye göre, annesi Eos’a selam gönderen bir melodi olduğu düşünülmüştür. Bu olgu, taşların sıcaklık farkıyla çatlayarak ses çıkarmasından kaynaklanmakta, ancak dönemin gezginleri tarafından mistik bir olay olarak yorumlanmıştır. Gravür, 19. yüzyıl Avrupalı arkeolog ve sanatçıların Mısır uygarlığına duyduğu derin ilgiyi ve “Nil’in sessiz tanıkları” olarak nitelendirilen bu anıtların zamana meydan okuyan varlığını romantik bir ışık atmosferiyle yansıtmaktadır. Kompozisyonda figürlerin ölçeğiyle kıyaslandığında heykellerin devasa boyutu, izleyicide hem kozmik bir yücelik hem de tarihsel bir saygı duygusu uyandırmaktadır. Memnon Heykelleri, günümüzde hala ayakta olup, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen Teb nekropol alanının simgeleri arasında yer almaktadır.