Filistin - Kudüs’teki Kutsal Kabir Kilisesi'nin Planı (Plate 42)

Açıklama

Bu gravür, Kudüs’teki Kutsal Kabir Kilisesi’nin mimari planını göstermektedir. Kutsal Kabir Kilisesi, Hristiyan dünyasının en kutsal mekanlarından biridir ve Hazreti İsa’nın çarmıha gerildiği Golgotha Tepesi ile defnedilip dirildiğine inanılan mezarı aynı kompleks içinde barındırır. Gravürde çizilen plan, kilisenin yüzyıllar boyunca geçirdiği Bizans, Haçlı ve Osmanlı dönemine ait eklemeleri tek bir şemada birleştirir. Planın sol tarafında yer alan büyük yuvarlak alan, “Anastasis” olarak bilinen kubbeli mezar kısmını yani Hz. İsa’nın gömüldüğüne inanılan yeri temsil eder. Bu yuvarlak alanı çevreleyen sütunlar, Bizans dönemine ait eski yapının izlerini taşır. Yuvarlak alanın iç merkezindeki küçük mekan ise İsa’nın gömüldüğüne inanılan mezar yapısını göstermektedir. Tam ortada yer alan uzun dikdörtgen kısım, Haçlılar döneminde inşa edilen ana ibadet alanıdır ve çevresinde küçük şapeller yer alır. Sağ tarafta yarım daire şeklindeki daha geniş bölüm, Kutsal Haçın Bulunduğu Yer (Calvary - Golgotha) alanının alt ve üst şapellerini yansıtır. Basamaklarla yükselen bu bölüm, İsa’nın çarmıha gerildiğine inanılan noktanın bulunduğu kutsal platformu işaret eder. Plan üzerinde harflerle belirtilmiş çok sayıda küçük mekan, farklı Hristiyan mezheplerine ait şapellerdir. Rum Ortodoks, Ermeni Apostolik, Latin Katolik, Süryani, Kıpti ve Habeşi cemaatlerine tahsis edilmiş nişler, her biri kendi dini ayinlerini yürütebilecek şekilde ayrı bölümlere sahiptir. Bu düzenleme, Osmanlı döneminde kesinleşen ve “status quo” olarak bilinen, ibadet yerlerinin paylaşımına ilişkin sabit sistemi yansıtır. Gravürün ince ve net çizimleri, kilisenin karmaşık ve çok katmanlı mimari yapısını sade bir plan görünümünde anlaşılır hale getirmiştir. Yapının farklı dönemlerde eklenmiş bölümleri, plan üzerinde bütünlüklü bir kompozisyon şeklinde birleşmektedir.