Filistin - Gazze’deki Paşa Sarayı (Plate 67)

Açıklama

Bu gravür, Paşa Sarayını (Qasr al-Basha) betimlemektedir. Paşa Sarayı, Gazze’nin Eski Şehri’ndeki El-Darac mahallesinde yer alan ve Memlük döneminde (13. yüzyıl) inşa edilen en önemli idari yapılardan biriydi. Tarih boyunca bu saray farklı dönemlerde farklı isimlerle anılmıştır. Gazze Vali Konağı, Paşa Sarayı, Farussaade Sarayı, Rıdvan Sarayı, Napolyon Kalesi gibi adlarla kayıtlara geçmiştir. Özellikle Memlük ve Osmanlı idaresi boyunca Gazze’nin siyasal ve idari statüsünü temsil eden “gözde yapı”lardan biri olmuştur. 20. yüzyılda yapı restore edilerek müzeye dönüştürülmüş ve sergilerinde Yunan, Roma, Bizans, Memlük ve Osmanlı dönemlerine ait yüzlerce eser yer almıştır. 2023 sonundan itibaren israil`in Gazze’ye yönelik ağır saldırılar döneminde, özellikle Aralık 2023- Ocak 2024 bombardımanlarında Paşa Sarayı’nın büyük bölümü yıkılmış, 2025’te müze koleksiyonundan kalan Osmanlı eserlerini kurtarmaya yönelik acil müdahaleler yapılmıştır. Bugün yapı, fiziksel olarak neredeyse tamamen tahrip durumundadır. Bu nedenle gravür, yalnızca bir mimariyi değil, kaybolmuş bir kültür varlığının ve siyasal hafızanın tanıklıklarından birini temsil etmektedir. Gravür ayrıca Memlük mimarisine özgü ablaq (iki renkli taş) kemer düzeni, rozet ve geometrik süslemeli üst cephe detayları gibi bölgesel üslup kodlarını 19. yüzyıl Avrupalı seyyah gözlemciliğiyle belgeleyen görsel bir kayıt niteliğindedir.