Bubastis (Pbeseth) - Heliopolis (Aten or On) - Daphne (Tahpanhes) - Memphis (Noph)

Açıklama

Bu çok tabakalı ve tarihsel açıdan zengin gravür, Eski Mısır’ın en önemli kutsal ve tarihikentleri olan Bubastis, Heliopolis, Daphne (Tahpanhes) ve Memphis`i (Noph) İncil’deki referanslarla birlikte görsel olarak belgeleyen bir arkeolojik panorama niteliğindedir. Gravürün altındaki “Ezekiel XXX.17–18, Jeremiah XLIII.8–9, Isaiah XIX.1” alıntıları, bu kentlerin kutsal metinlerdeki yıkım kehanetlerine atıfda bulunarak, 19. yüzyılın kutsal coğrafya geleneğiyle uyumlu bir biçimde hazırlanmıştır. Üst bölümde soldan sağa yer alan sahnelerde, Bubastis (Pbeseth), Heliopolis (Aten/On) ve Daphne (Tahpanhes) tasvir edilmiştir. Bubastis, günümüzde Zagazig yakınlarında bulunan Tell Basta bölgesinde, Tanrıça Bastet’e adanmış kutsal kenti temsil eder. Kediler, doğurganlık, müzik ve evin koruyucu tanrıçası olan Bastet’in kült merkezi olarak Bubastis, 22. Hanedanlık döneminde (M.Ö. 10.–9. yüzyıllar) özellikle Firavun I.Şeşonk zamanında başkentlik yapmış, antik Mısır’ın dini merkezlerinden biri olmuştur. Orta panelde yer alan Heliopolis (Aten or On) sahnesi, Eski Mısır’ın en eski ve en kutsal şehirlerinden birini gösterir. Güneş Tanrısı Ra’nın kült merkezi olan Heliopolis, M.Ö. 3. binyıldan itibaren kozmogonik düşüncenin ve astronomik bilginin kalbi haline gelmiştir. Gravürde yükselen dikilitaş (obelisk), Güneş’in kutsal ışığını sembolize eden benben taşı geleneğinin bir yansımasıdır. Bu obelisklerden biri bugün hala Kahire’nin Matariya semtinde ayaktadır ve antik Mısır’ın Güneş kültü mirasının tek fiziksel tanığı olarak görülür. İncil’de “On” olarak geçen şehir, Musa döneminde önemli bir dini merkez olarak anılmıştır. Sağ üstte yer alan Daphne (Tahpanhes) sahnesi, Mısır’ın doğu deltası ile Süveyş Kanalı arasındaki Tell Defenneh bölgesini temsil eder. Kent, M.Ö. 7.–6. yüzyıllarda 26. Hanedanlık döneminde Firavun I.Psammetichus tarafından bir Yunan paralı asker garnizonu olarak kurulmuş, bu özelliğiyle Mısır’da Yunan etkisinin başladığı ilk yerleşimlerden biri olmuştur. İncil’de Tahpanhes, Babil istilasından kaçan Yahudilerin Yeremya Peygamber ile sığındıkları şehir olarak da anılır. Alt bölümde yer alan Memphis (Noph) sahnesi ise gravürün merkezinde yer alan en kapsamlı temsildir. Mısır’ın ilk başkenti olarak kabul edilen Memphis, efsaneye göre Kral Menes (Narmer) tarafından kurulmuş olup, Tanrı Ptah’ın kült merkezi olarak Mısır’ın idari, dini ve kültürel kalbini oluşturmuştur. Nil’in batı kıyısında, bugünkü Kahire’nin yaklaşık 20 km güneyinde yer alan kent, Yukarı ve Aşağı Mısır’ı birleştiren stratejik konumuyla Eski Krallık döneminde zanaatkarların, heykeltıraşların ve mimarların koruyucu tanrısı Ptah’ın onuruna inşa edilmiş büyük tapınak kompleksleri ile ünlüydü. Gravürde görülen yıkılmış heykel kalıntısı, II. Ramses’in devasa kolos heykelinin bir kısmını anımsatır. Arka planda yer alan piramitler ve hurma ağaçları, Memphis’in çevresindeki Gize ve Saqqara nekropollerinin varlığına atıfta bulunur ve bu manzara, Mısır uygarlığının “ölümsüz taş mirasını” doğanın sürekliliğiyle yan yana getirir.