Filistin ve Suriye Haritası

Açıklama

1814 tarihinde Dr. Playfair’s Geography için hazırlanmış 54 × 46 cm büyüklüğündeki bu çift panelli gravür harita, aynı coğrafyayı iki farklı “zaman katmanı” üzerinden okutan didaktik bir atlas düzenidir. Levant’ı (Doğu Akdeniz) kapsayan haritanın sol paneli “Palestine and Syria” başlığıyla dönemin “güncel” yer adlarını ve yerleşim ağını öne çıkarır. Akdeniz kıyı şeridi boyunca liman kentleri, iç kesimde Şam ve Halep gibi merkezler, vadiler ve geçitler üzerinden kurulan güzergah mantığıyla birlikte verilir. Sağ panel “Syria Antiqua et Palestina” başlığıyla aynı alanı “antik” bir şema olarak yeniden kurmaktadır. “Phoenicia”, “Trachonitis”, “Auranitis”, “Palmyrene”, “Arabia Deserta” gibi antik-bölgesel adlandırmalar, mekanı modern idari sınırlardan çok klasik tarih ve kutsal metin coğrafyasıyla ilişkilendirir. Böylece Levant, hem “yaşanan yer” hem de “metinlerden okunan yer” olarak iki ayrı düzlemde sunulmaktadır. Kartografik dil her iki panelde de fiziki coğrafyayı sabitleyen bir omurga kurmaktadır. Kıyı formu, dağ sıraları ve vadiler tarama-gölgeleme (hachure) ile kabartı etkisi kazanır. Enlem-boylam ızgarası ve levha üzerindeki boylam referansları, mekanı “ölçülebilir” bir düzene bağlar. Bu tercih, özellikle Levant’ta tarih boyunca belirleyici olan kıyı, dağ ve çöl eşiklerini (Akdeniz kıyı hattı, Lübnan/Anti-Lübnan kuşakları, iç plato ve çöl geçişleri) okunur kılar. Yerleşimler, geçitler ve ana hatlar bu doğal eşikler etrafında anlam kazanır. Sonuç olarak harita, yalnızca bir yer gösterimi değil modern-topografik bilgi ile antik/dini hafızayı yan yana getirerek “aynı mekanda farklı çağları” karşılaştırmasına imkanı vermektedir.