Antik Çağda Bilinen Dünyanın Haritası

Açıklama

Bu harita, 25 Aralık 1821 tarihinde Londra’da Longman, Hurst, Rees, Orme & Brown tarafından yayımlanmış olan “ORBIS VETERIBUS NOTUS” başlıklı antik dünyayı gösteren klasik dönem haritalarından biridir. Harita başlığında yer alan Latince ifade “Orbis Veteribus Notus”, yani “Eskilerin Bildiği Dünya” anlamına gelmektedir. Bu terim, klasik antikite (özellikle Greko-Romen dönem) düşünce dünyasında bilinen ve kavranan coğrafi alanları ifade eder. Dolayısıyla harita, özellikle MÖ 5. yüzyıldan MS 2. yüzyıla kadar olan dönemde Yunanlılar, Romalılar ve erken Orta Çağ bilginlerinin dünyaya dair sahip olduğu coğrafi anlayışı yansıtmaktadır. Nitekim haritada yalnızca Eski Dünya’nın (Afrika, Avrupa ve Asya’nın güneyi) bilinen kısmı gösterilmiş, Amerika kıtası, Uzakdoğu Asya’nın doğusu, Sahraaltı Afrika ve Avustralya yer almamıştır. Bu da, antik dönemde coğrafi bilgi sınırlarının nerede bittiğini gözler önüne serer niteliktedir. Harita, Roma dönemi coğrafyacısı Pomponius Mela, Yunan tarihçi Herodot, coğrafyacı Strabon ve özellikle Ptolemaios’un “Geographia” adlı eserinden ilhamla hazırlanmıştır. Harita üzerinde klasik adlandırmalar kullanılmıştır: örneğin “Scythia” (Orta Asya bozkırları), “India intra Gangem” (Ganj Nehri'nin batısındaki Hindistan), “Arabia Felix” (Verimli Arabistan), “Aethiopia” (Afrika’nın güney bölgeleri) gibi terimler yer almaktadır. Aynı şekilde Avrupa’da da modern ülkeler yerine “Gallia”, “Hispania”, “Germania”, “Italia”, “Britannia” gibi Roma dönemine ait bölge adlandırmaları kullanılmıştır. Avrupa kırmızıyla, kuzey Afrika ve Atlantik kıyı Afrika’sı maviyle, Asya ve doğu Afrika sarıyla çevrelenmiş, bu da büyük medeniyet havzalarının görsel olarak ayrılmasını sağlamıştır. Haritada “Mare Internum” (Akdeniz), “Mare Rubrum” (Kızıldeniz), “Mare Erythraeum” (Hint Okyanusu’nun antik adı) gibi denizler de Latince olarak adlandırılmıştır. Ekvator çizgisi ise “Linea Aequinoctialis” olarak belirtilmiş ve haritanın alt kısmında Afrika’nın daha güneyine dair bilgiler belirsiz bırakılmıştır. Aynı şekilde “Melano Gaetuli”, “Nigritae”, “Aethiopes Autophragoi” gibi yer adları, antik metinlerden alınan etnografik bilgilere dayalıdır.