Doğu Anadolu ve Kafkasya

Açıklama

''Kaukasien-Kafkasya" başlıklı bu harita, 1895 civarında Almanya’da Bibliographisches Institut tarafından Meyers Konversations-Lexikon’un 6. baskısında yayımlanmıştır. Harita, Karadeniz'den Hazar Denizi'ne kadar uzanan Kafkasya bölgesini kapsar ve günümüz Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Kuzeydoğu Türkiye ve Güney Rusya topraklarını içerir. Haritanın alt köşesinde yer alan lejantta hem ölçek bilgisi (1:4.000.000) hem de haritada kullanılan renklerin politik anlamları belirtilmiştir: Rusya İmparatorluğu’na ait topraklar pembe tonlarla, Osmanlı toprakları sarıyla, İran sınırları ise açık maviyle çevrelenmiştir. Bu renk ayrımları, üç büyük imparatorluğun Kafkasya’daki nüfuz alanlarını net biçimde sergiler. Haritanın merkezinde Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan toprakları yer almakta olup; batıda Karadeniz (Schwarzes Meer), doğuda Hazar Denizi (Kaspisches Meer), kuzeyde Kuban ve Astrahan, güneyde ise Van Gölü ve Urmiye Gölü gibi referans noktalarıyla sınırlandırılmıştır. Bölgede yer alan şehirler ve coğrafi unsurlar Almanca isimlendirmelerle işlenmiştir: Örneğin, Tiflis (Tbilisi), Erivan (Yerevan), Baku (Bakü), Kars, Ardahan, Gjumri (Alexandropol) ve Nachitschewan (Nahçıvan) gibi merkezler detaylı olarak gösterilmiştir. Harita üzerinde hem doğal unsurlar (dağ silsileleri, nehir sistemleri, göller ve vadiler), hem de siyasi idari bölünmeler (vilayetler, sancaklar, eyalet sınırları) belirtilmiş ve demiryolu hatları, askeri karakollar ve yollar da eklenmiştir. Kafkas Dağları, hem Kuzey Kafkasya’da Çeçenistan ve Dağıstan’ı hem de Güney Kafkasya’da Gürcistan ve Ermenistan'ı birbirinden ayıran bir omurga gibi gösterilirken, Aras ve Kura nehirleri gibi önemli akarsular bölgenin topografyasını belirginleştirir. Ayrıca Rusların Kars, Ardahan ve Batum gibi bölgeleri 1878 Berlin Antlaşması ile Osmanlı’dan almasının ardından bu yerler haritada Rus İmparatorluğu sınırları içinde gösterilmiştir. Üç büyük imparatorluğun (Osmanlı, Rus ve İran) kesişim noktasında yer alan bu stratejik bölgenin harita üzerindeki detayları, dönemin jeopolitik gerilimlerinin ve sınır politikalarının da bir yansımasıdır. Dolayısıyla bu harita, hem 19. yüzyıl Kafkasya’sının siyasi haritasını hem de Avrupalı bakışla kodlanmış coğrafi tahayyülleri gözler önüne sermektedir. Bu haritanın yayınlandığı Meyers Konversations-Lexikon, 1839'dan 1984'e kadar yayımlanan Almanya'da en saygın ve en çok kullanılan ansiklopedilerden biridir.