İstanbul Ve Çevresinin Haritası

Açıklama

16 Aralık 1876 tarihli The Graphic gazetesinde yayımlanan “Constantinople and Its Approaches” başlıklı bu harita ve buna eşlik eden gazete haber yazısında, İstanbul’un hem coğrafi güzelliğini hem de stratejik önemini Batılı kamuoyuna sunmayı amaçlamıştır. Bu harita, İstanbul ve çevresini kuşbakışı perspektiften betimleyen bir pitoresk (resimsel) harita türündedir. Binalar ve şehirler üç boyutlu silüetler halinde çizilmiş, dağlar, nehirler, deniz kıyıları ve şehirler resimsel manzara şeklinde verilmiş, adalar, deniz yolları ve kıyılar mimari sembollerle süslenmiş ve askeri limanlar, kaleler ve boğazlar özellikle vurgulanmıştır. Harita, Trakya’dan başlayarak Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi, İstanbul ve Karadeniz’e kadar uzanan geniş bir coğrafyayı kapsar ve Edirne, Gelibolu, Silivri, Bursa, Gemlik gibi şehirlerle birlikte Boğaz, Haliç ve Prens Adaları detaylı biçimde gösterilmektedir. Gazete haberinde, İstanbul’un denizden yaklaşımının görkemi, limanlarının doğal güzelliği ve tarihi dokusu övgüyle anlatılır; Ayasofya, Sultanahmet, Süleymaniye ve Valide Sultan Camii gibi anıtsal yapılar vurgulanır. Şehrin farklı kültürel katmanları (Bizans, Osmanlı, Levanten) mimari ve sosyal yapılar üzerinden tanıtılırken, Galata, Tophane ve Sarayburnu gibi bölgeler üzerinden İstanbul’un hem ticari hem siyasi merkez oluşu pekiştirilir. Harita ve yazı, Birinci Meşrutiyet’in ilanından sadece bir hafta önce ve 93 Harbi’nin arifesinde yayımlanmış olup, İstanbul’un jeopolitik önemi konusunda kamuoyunu bilgilendirme ve yönlendirme işlevi taşır. Bu yönüyle hem estetik hem de siyasi bir anlatı sunan bu görsel-metin ikilisi, Osmanlı başkentini Avrupa’nın gözünde hem “egzotik” hem de “stratejik” bir merkez olarak konumlandırır.