1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşından (93 Harbi) sonra 03 Mart 1878 Tarihinde İmzalanan Ayastefanos Antlaşmasından Sonra Oluşan Yeni Bulgaristan ve Diğer Balkan Ülkeleri Haritası

Açıklama

16 Mart 1878 tarihli The Illustrated London News gazetesinde yayımlanan harita ve haber, 3 Mart 1878 tarihli Ayastefanos Antlaşması (daha sonra Berlin Antlaşması ile büyük ölçüde değiştirilecektir) sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki toprak kayıplarını ve bölgedeki yeni siyasal yapılanmaları ayrıntılı şekilde ele almaktadır. Haritada, “Yeni Bulgaristan Prensliği” olarak tanımlanan ve Osmanlı’ya bağlı özerk bir yönetim şeklinde kurulan yapı, sadece etnik Bulgar nüfusun yaşadığı yerleri değil, Makedonya ve Doğu Trakya gibi çoğunlukla Türk, Yunan, Arnavut veya diğer unsurların bulunduğu bölgeleri de kapsayacak biçimde geniş bir coğrafyayı içine almıştır. Haritanın sol üst köşesinde belirtilen sembollerle; Bulgaristan Prensliği, Sırbistan ve Karadağ’a verilen topraklar (S ve M), Dobruca’nın Rusya’ya devri (D) ve Besarabya’nın bir kısmının tekrar Rusya’ya verilmesi (B) gibi antlaşma sonucunda gerçekleşen sınır değişiklikleri kodlanmıştır. Gazetede yer alan analizde, bu yeni yapılanmanın etnik sınırları hiçe sayan, Rusya’nın bölgedeki etkisini kalıcılaştırmaya yönelik stratejik bir hamle olduğu açıkça ifade edilmekte; bu durumun ileride ciddi çatışmalara ve diplomatik krizlere neden olabileceği vurgulanmaktadır. Osmanlı’nın Avrupa’daki toprakları bu anlaşma sonucunda yaklaşık 80.850 mil kareye gerilemiş, nüfus ise 4.500.000’e düşmüş, bu sayının sadece 2.000.000’u Türk olarak tahmin edilmiştir. Yeni Bulgaristan’ın nüfus yapısı içinde ise 3 milyon Bulgar’a karşılık 300 bin Türk, 100 bin Yahudi, 80 bin Yunan, 50 bin Tatar, 30 bin Çingene, 30 bin Alman, 20 bin Ermeni, 10 bin Sırp ve 5 bin İtalyan yer almaktadır. Bu verilere dayanarak, gazete Ayastefanos düzenlemesinin sürdürülebilir olmadığını, muhtemelen Berlin’de yapılacak yeni bir uluslararası konferansta gözden geçirileceğini ima etmektedir. Harita, dönemin tanınmış kartograflarından Ernst George Ravenstein (1834-1913)  tarafından çizilmiştir. Hem siyasi hem de etnografik değerlendirmeler bir araya geldiğinde, bu harita ve haber, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası oluşan Balkan denklemindeki yeni güç dağılımını anlamak açısından oldukça değerli bir kaynak oluşturmaktadır.