Küçük Asya’nın (Anadolu) Antik Piskoposluk Bölgeleri Haritası

Açıklama

1724 tarihli “Antiquorum Asiae Minoris Episcopatuum Geographica Descriptio”, Anadolu’yu siyasal bir coğrafya olarak değil, erken Hristiyanlık ve Bizans dünyasına ait kilise idaresi (episkopal örgütlenme) üzerinden okuyan bir tarihi-dini haritadır. Harita, latince yer adları ve bölge adlarıyla (ör. Bithynia, Galatia, Cappadocia, Phrygia, Pamphylia, Cilicia vb.) antik-klasik coğrafya geleneğine uygundur. Ayrıca, harita, noktalı sınırlar ve bölümlendirmeler aracılığıyla piskoposluk merkezlerinin (episcopatus) ve bunların bağlı olduğu daha geniş kilise alanlarının tarihsel dağılımını görünür kılmaktadır. Güneydoğuda “Patriarchatus Antiocheni” ibaresi gibi notlar, haritanın kilise hiyerarşisi ve patriklik etki alanlarıyla ilişkilendiğini gösterir. Kıyı çizgileri, adalar (ör. Ege adaları ve Kıbrıs), deniz adlandırmaları (Pontus Euxinus, Mare Pamphylium, Mare Cilicum vb.), derece cetvelleri ve kabartmayı veren tarama-gölgeleme dili, haritayı aynı zamanda erken 18. yüzyıl Avrupa’sında yaygınlaşan öğretici-referans kartografyası haline getirmektedir. Dolayısıyla haritadaki ana amaç, Osmanlı döneminin güncel sınırlarını vermekten çok, Anadolu’nun geç antikçağ-ortaçağ kilise coğrafyasını düzenli bir şema halinde sunmak, tarih, teoloji ve klasik filoloji temelli okumalara “mekansal bir rehber” üretmektir.