1853-1856 Osmanlı-Rus Savaşı (Kırım Savaşı) Sırasında Başıbozuklar

Açıklama

"Başıbozuk" terimi, düzenli orduya bağlı olmayan, çoğunlukla gönüllü, yerel veya yarı-resmi düzensiz Osmanlı askerigüçlerini ifade eder. Adları, "düzensiz, disiplinsiz" anlamında mecazi olarak da kullanılmıştır. Genellikle Arnavut, Kürt, Çerkes, Bulgar, Arap veya Anadolu kökenli bireylerden oluşurdu. Başıbozuklar maaş almaz, ganimet ve yağma üzerinden savaşırlar; bu da onları çoğu zaman disiplinsiz ve acımasız olarak tanınan bir güç haline getirmiştir. Ancak özellikle sınır boylarında, gerilla tipi savaşlarda, pusu-harp usullerinde, hafif süvari hareketleri gibi alanlarda etkili olmuşlardır. Balkanlar, Doğu Anadolu ve Kafkasya başta olmak üzere, Kırım’da da çeşitli noktalarda kullanıldılar. Kırım savaşında en çok seyrek yerleşimli alanlarda, istihbarat, akın, gözetleme ve sabotaj görevlerinde rol aldılar. Gravürdeki başıbozuk, zengin detaylarla süslenmiş kıyafeti, başında kat kat sarılmış sarığı, kuşakları, silah kuşanımı ile betimlenmiştir. Göğsünde fişeklik, belinde pala ve tabanca, elinde ise uzun bir fitilli tüfek görülmektedir. Çıplak ayaklı oluşu, savaşçı kimliği kadar serseri ve kırsal yaşamla özdeşleştirilmiş doğasını da vurgular. Gravür, batılı izleyiciye oryantalist bir bakış sunar: egzotik, sert mizaçlı, disiplinsiz ama güçlü ve geleneksel savaşçı tiplemesiyle başıbozuk imajı öne çıkarılır.