1853-1856 Osmanlı-Rus Savaşı (Kırım Savaşı) Sırasında Başıbozuk Deli Mustafa

Açıklama

"Başıbozuk" terimi, düzenli orduya bağlı olmayan, çoğunlukla gönüllü, yerel veya yarı-resmi düzensiz Osmanlı askerigüçlerini ifade eder. Adları, "düzensiz, disiplinsiz" anlamında mecazi olarak da kullanılmıştır. Genellikle Arnavut, Kürt, Çerkes, Bulgar, Arap veya Anadolu kökenli bireylerden oluşurdu. Başıbozuklar maaş almaz, ganimet ve yağma üzerinden savaşırlar; bu da onları çoğu zaman disiplinsiz ve acımasız olarak tanınan bir güç haline getirmiştir. Ancak özellikle sınır boylarında, gerilla tipi savaşlarda, pusu-harp usullerinde, hafif süvari hareketleri gibi alanlarda etkili olmuşlardır. Balkanlar, Doğu Anadolu ve Kafkasya başta olmak üzere, Kırım’da da çeşitli noktalarda kullanıldılar. Kırım savaşında en çok seyrek yerleşimli alanlarda, istihbarat, akın, gözetleme ve sabotaj görevlerinde rol aldılar. “Deli” lakabı, Osmanlı ordusunda özellikle cesaret ve korkusuzluklarıyla bilinen düzensiz süvari birimlerinde yer alan askerler için kullanılırdı. Klasik Osmanlı ordusunun “Deli” birlikleri, sınır boylarında görev yapar, ani baskınlar ve süvari hücumlarıyla meşhurdu. Gravürde yer alan Deli Mustafa figürü, oldukça süslü ve detaylı bir Osmanlı kıyafeti giymekte; yelek, kuşak, şalvar ve işlemeli kıyafetler göze çarpmaktadır. Kemerine iliştirilmiş birçok silah taşıyor: tabanca, kama, pala ve muhtemelen bir barutluk. Elindeki eğri kılıç (yatağan) ve savaş meydanında bir rakibinin üzerinde durması, onun cesur (hatta vahşi) doğasını vurgulamakta. Yüz ifadesi kararlı ve tehditkar, bakışları uzaklara dönük ve savaş halini yansıtıyor. Figürün ayakta, düşmanının cesedi üzerinde durması, onu hem zafer kazanmış bir savaşçı hem de romantik bir kahraman gibi gösterir.