23 Mayıs 1878 Tarihinde Bab-ı Ali'de Çıkan Yangın

Açıklama

23 Mayıs 1878 tarihinde Bab-ı Ali’nin merkezinde yer alan Şura-yı Devlet Dairesi’nde (günümüzde Danıştay) meydana gelen yangın, altı saat boyunca aralıksız sürmüştür. Alevler kısa sürede çevreye yayılarak Adliye, Dahiliye ve Hariciye Nezaretlerinin daireleriyle birlikte Sadaret (Başvezirlik) Dairesi’ni de tamamen yok etmiştir. Bu büyük felaket, Osmanlı idare tarihinin en yıkıcı devlet dairesi yangınlarından biri olarak kayda geçmiştir. 15 Haziran 1878 tarihli The Illustrated London News gazetesinde yayımlanan bu gravür, Bab-ı Ali yangınını bütün dehşeti ve dramatik atmosferiyle gözler önüne sermektedir. Aşağıda, söz konusu gazetedeki haber metninin Türkçe tercümesi, özgün anlamı korunarak tamamı verilmiştir; “Bab-ı Ali’de Yangın - İstanbul’daki İmparatorluk Hükümet Sarayı, bilindiği üzere, adını “Bab-ı Ali ”den (Sublime Porte) alır. Bu ad, dış ve iç avluya açılan büyük bir mermer kapıdan gelmektedir. Bu avlunun etrafında Sadrazam da dahil olmak üzere Sultan’ın bakanlarının resmi ikametgahları bulunmaktaydı. Bu kapının içinde ayrıca Darphane, hastaneler, Hazine, Adalet Dairesi ve Saray’ın eski kısmına ait diğer yapılar yer alıyordu. Bunlar arasında, Konstantin tarafından yaptırıldığı söylenen Aya İrini Kilisesi ve Türklerin cephanelik olarak kullandıkları İkinci Konsil toplantı yeri de bulunmaktaydı. Bu yapılardan bazıları, 23’ünde (23 Mayıs 1878) sabahın erken saatlerinde çıkan büyük yangında yok olmuştur. Özel ressamımız Bay J. Bell bu yangını tasvir eden bir illüstrasyon hazırlamıştır. Ana bina grubundan yalnızca iki uçta bulunan kanatlar kalmıştır. Bu kanatlardan biri Sadaret Dairesi (Sadrazamlık), diğeri ise Hariciye Nezareti’dir. Merkezdeki ana bina ise tamamen yok olmuştur. Burada Dahiliye, Adliye, Maarif Nezaretleri, Şura-yı Devlet, büyük Divan ve çok sayıda daire ile ofis bulunmaktaydı. Bu yapı bodrum, zemin kat ve iki üst kattan oluşuyordu. Yangın, Şura-yı Devlet’e ait Kararlar ve Tutanaklar Dairesinde, üst katın ortasında başlamış; taş bölme duvarlara rağmen kısa sürede bütün koridorlara yayılarak binayı baştan sona sarmıştır. Yangının sebebi bilinmemektedir. Çünkü daireler, görevliler ayrıldıktan sonra, akşamüstü güneş batmadan yaklaşık bir saat önce koruyucuların denetimine bırakılmaktadır. Yanan bina, otuz yıl önce, Topal İzzet Paşa’nın sadaretinde inşa edilmişti. Yapının dış cepheleri, bölme duvarları ve bodrumu tamamen taş işçiliğinden oluşmaktaydı. Bu bina, daha önce yangınla yok olan ve tamamen ahşaptan yapılmış eski yapının yerine inşa edilmişti.”